جزییات اخبار

در نشست تخصصی مطرح شد؛ متولیان سینما به پژوهش‌های اساسی توجه ندارند
​شهاب‌الدین عادل و مهدی رحیمیان در نشست تخصصی «روش‌شناسی پژوهش‌های سینمایی» از اولویت‌های پژوهشی سینمای ایران گفتند.

به گزارش روابط عمومی‌جایزه پژوهش سینمایی سال، نشست تخصصی «روش‌شناسی پژوهش‌های سینمایی» عصر دیروز دوشنبه ۲۱ آبان ماه با حضور شهاب‌الدین عادل و مهدی رحیمیان در دانشکده صدا و سیما برگزار شد.

در ابتدای این نشست شهاب‌الدین عادل گفت: روش شناسی پژوهش یکی از مهمترین مسائلی است که در کلیه پژوهش‌ها با آن روبرو هستیم. هنگامی‌که می‌خواهیم یک پژوهش را انجام دهیم ابتدا مشخص کنیم که چه مسیری را برای به انتها رساندن آن باید طی کنیم این مسیر را سناریوی پژوهش می‌گویند. در بیشتر کشورها مهمترین مراکز پژوهش آنها در کنار دانشکده‌ها تعریف می‌شوند که اغلب پژوهشکده‌های آن دانشکده‌ها هستند.

این استاد دانشگاه یادآور شد: برخی مکاتب مختلفی در روش شناسی پژوهشی وجود دارد از جمله رفتارگرایی و طبیعت‌گرایی. رفتارگرایان از طریق پدیده‌های انسانی به کشف حقایق می‌پردازند و طبیعت‌گرایان از طریق تجربه پدیده‌های طبیعی یا به تعبیری علوم طبیعی و گروهی نیز از طریق قوانین مکانیکی به کشف حقایق پژوهش می‌پردازند. همچنین اولین منابع پژوهش شامل منابع شفاهی مکتوب تصویری مادی ابزاری و الکترونیکی است. روش‌های علمی‌نیز بر پژوهش شامل ابزار و فنون راه‌ها و قواعد واقعیت‌های علمی‌است که از این روش‌ها جهت کشف مجهولات استفاده می‌شود.

عادل ادامه داد: پژوهش‌ها باید با واقعیت‌های موجود تطبیق داده شود و نباید آنها را از دیگر علوم انسانی تفکیک کنیم. در پژوهش‌های سینمایی مهمترین نکته ای که باید به آن توجه داشته باشیم این است که موضوع اصلی مان چیست. متاسفانه ما سازمان‌ها، مراکز و یا پژوهشکده‌هایی نداریم که به عنوان مراکز پژوهشی معتبر بتوانند به اطلاعات نیازمندان به پژوهش‌های سینمایی را برآورده کنند. اغلب پژوهش‌ها پراکنده هستند که در پایان نامه‌های دانشجویان رشته سینما در دانشگاه‌ها آنرا شاهدیم. دلیل اصلی این است که منابع بنیادی پژوهشی که باید در حوزه علوم انسانی صورت گیرد، وجود ندارد و پیرامون آن اتفاق قابل توجهی نیافتاده است.

عضو شورای سیاستگذاری دومین جایزه پژوهش سینمایی خاطرنشان کرد: در کشور ما در حوزه سینما دو تکنولوژی CGI و vfx را نداریم درحالیکه در آمریکا دو سوم فیلم‌ها با استفاده از این دو تکنولوژی ساخته می‌شوند. به دلیل اینکه به اندازه کافی به منابع پژوهشی در این خصوص دسترسی نداریم بنابراین چیزی بنام پژوهش‌های تکنیکی هم نداریم.

عادل با بیان اینکه توسعه تکنولوژی سینمای امروز یک علم محسوب می‌شود، افزود: تکنولوژی سینما بخش عمده‌ای از پژوهش‌های سینمای فعلی را در برمی‌گیرد و بسیاری از پژوهشگران سینمای جهان به دنبال توسعه  اینگونه پژوهش‌ها هستند.

عادل: جامعه سینمایی ما کمتر به موارد بینارشته‌ای و پژوهش‌های تکنیکی می‌پردازند درحالیکه در پژوهش‌های سینمایی بسیار به این موارد نیازمندیموی یادآور شد: بسیاری از پژوهش‌ها در دانشکده‌های غیرسینمایی همچون دانشکده‌های علوم انسانی به خصوص علوم اجتماعی انجام می‌شود که در نتیجه همان پژوهش‌ها شاهد مقولات مختلفی در حوزه مباحث بینارشته‌ای با سینما هستیم برای مثال، جامعه شناسی شغل زنان در سینما و یا جامعه شناسی کار سینما.

عادل همچنین گفت: متولیان سینما در کشور به جای اینکه به پژوهش‌ها ی اساسی بپردازند بیشتر به موارد دیگر توجه می‌کنند بنابراین هیچ منابع مکتوب پژوهشی سینمایی که بتواند به صنعت سینما کمک کند تا کنون به طور جدی نداشته ایم.

وی با بیان اینکه سه نوع پژوهش داریم، گفت: بسیاری از پژوهش‌های سینمایی آموزش محورهستند و کارآفرین محور نیستند. علاقه بیشتر پژوهشگران این است تا به سمت مباحث بنیادی و به خصوص توصیفی- تاریخی بروند و زیاد به روش شناسی و اینکه هر پژوهشی روش‌های خاص خود را دارد، توجه نمی‌کنند.

این استاد دانشگاه همچنین گفت: جامعه سینمایی ما کمتر به موارد بینارشته‌ای و پژوهش‌های تکنیکی می‌پردازند درحالیکه در پژوهش‌های سینمایی بسیار به این موارد نیازمندیم. در مجموع در حوزه مطالعات سینمایی روش‌هایمان بیشتر به اروپایی‌ها نزدیک است و اسلوب روش تحقیق و مقاله نویسی ما با تشتت آراء روبروست.

وی ادامه داد: توصیه می‌کنیم پژوهشگرانی که پژوهش تولید می‌کنند زیاد به سمت پژوهش‌های تاریخی و توصیفی نروند زیرا در دنیای امروز اطلاعات و دیتاها به دلیل فضای مجازی به سرعت در اختیار علاقمندان قرار می‌گیرد. در تولید پژوهش‌های سینمایی پژوهش‌های کاربردی، بنیادی و تحلیلی در شرایط فعلی بسیار مهم ترند و پژوهشگران به این ۳ جریان بسیار نیازمند هستند.

عادل خاطرنشان کرد: سینما خودد بازتابنده است یعنی خود فیلم‌ها نیز به عنوان پژوهش محسوب می‌شوند.

در ادامه این نشست پژوهشی مهدی رحیمیان نیز گفت: سال‌هاست که در حوزه سینما پژوهش می‌شود. پژوهش در سینما فعالیتی به شدت متکثر است، هم از نظر شکل اجرایی و هم به دلیل محتوا و آرایی که تولید می‌شود. به همین جهت باید برای مواجهه با این تکثر از دیدگاه‌های روش‌مند و مناسب استفاده کرد.

وی با بیان اینکه در حوزه پژوهش‌های سینمایی پژوهش‌های کیفی و  بنیادی فراوان و گسترده و جامعی انجام شده و لازم است روش‌های دیگری هم مورد حمایت و توجه قرار گیرد، ادامه داد: تصورم بر این است که باید به سمت پژوهش‌های کاربردی و کمی‌برویم تا برای تصمیم سازی و سیاستگذاری در حوزه سینما دانش لازم فراهم شود.

رحیمیان با بیان اینکه هر پژوهشی به دو دلیل صورت می‌گیرد، اظهار داشت: پژوهش یا برای درک و فهم بیشتر یک پدیده است تا معرفت ما را نسبت به چند و چون آن پدیده ارتقا دهد و یا پژوهش می‌کنیم تا به کمک یافته‌های پژوهش راه را برای توسعه آن پدیده هموار کنیم. متاسفانه در حوزه پژوهش‌های سینمایی این وجه دوم یعنی استفاده از یک پژوهش برای توسعه سینما در ابعاد مختلف اقتصادی، زیرساختی، و حتی ارتقا کیفی آن نادیده گرفته می‌شود. این وجه کاربردی پژوهش در امر توسعه سینما نیازمند شیوه‌های ابداعی و متمایز از مباحث مطالعات سینمایی و پژوهشهای کیفی و بنیادی سینماست.

وی با بیان این که مطالعات سینمایی درمجموع یک گفتمان برآمده از پژوهش‌های سینمایی است که ما را به نظریات متفاوت در حوزه سینما رسانده اند، گفت: علیرغم انبوهی هرگز این مطالعات نتوانسته‌اند  نظریه واحدی را تشکیل دهد و به پرسش اصلی و مهم ما در تاریخ سینما یعنی اینکه سینما چیست پاسخ دهند. زیرا نظریه فیلم و مطالعات سینمایی از مشخصه‌های متفاوتی برخوردارند و همواره در سیطره شیوه‌های توصیفی گرفتارند.

رحیمیان: باید به‌گونه ای پژوهش کنیم که بتوان در هر مرحله‌اش مشارکت انتقادی داشته باشیم و این فقط از طریق پژوهش‌های کاربردی و کمی‌ امکانپذیر استرحیمیان ادامه داد: به چند دلیل باید مطالعات سینمایی را در کشور خودمان به سمت وجه کمی‌و کاربردی آن که متاسفانه کم رنگ تر ظاهر شده اند سوق دهیم. اولا این رویکرد باعث ورود حوزه‌های دیگر علوم از جمله اقتصاد، روانشناسی و جامعه شناسی به حوزه پژوهش‌های سینمایی می‌شود. دوم اینکه، پژوهش‌های بنیادین در مطالعات سینمایی عمدتا زبانی یعنی پرفورماتیو هستند و کمتر اکتشافی  و جهان پژوه و ابداعی اند و بیشتر  به ارجاعات اهمیت می‌دهند تا به یافتن راه حل‌ها برای مشکلات حوزه سینما. سوم اینکه رویکردشان با جهان امروز و مسایل سینمای امروز کمتر مرتبط است. این درحالیست که سینمای امروز ایران در حوزه پژوهش به مهارت‌های کمی‌و آماری نیاز دارد. زیرا مقادیر فراوانی اطلاعات و داده در جامعه وجود دارد که ناشناخته مانده و برای توسعه سینما به‌کار گرفته نشده است.

رحیمیان همچنین گفت: ما امروز در حوزه سینما به پژوهش‌های تاثیر گذار نیاز داریم. موضوعاتی چون مطالعات روی مخاطب، عناصر روانشناختی در جذب مخاطب و چگونگی تصمیم گیری در زمینه گرایش‌های تولیدی و بسیاری موارد موثر دیگر.

وی یادآور شد:  پژوهش‌های سینمایی در کشور ما  باید به سمت و سوی پژوهش‌های شاهد محور برود و این مستلزم رویکردی کمی‌و کاربردی در امر پژوهش و استفاده از روش‌های جدید و ابداعی و همچنین بکارگیری ذهن‌های جوان در دانشگاه‌ها است. چون همین جوانان هستند که آینده این سینما را در حوزه‌های مختلف اجرایی و خلاقه شکل خواهند داد.

رحیمیان همچنین گفت: باید به‌گونه ای پژوهش کنیم که بتوان در هر مرحله‌اش مشارکت انتقادی داشته باشیم و این فقط از طریق پژوهش‌های کاربردی و کمی‌امکانپذیر است. در حال حاضر سینمای ما به پژوهش‌هایی نیاز دارد که به نظام‌های مولد محتوا و تولید فیلم و مدیران مسئول دستگاه سینما کمک کند و بی واسطه در توسعه و ارتقاء سینمای ما در همه وجوه فنی و اقتصادی و توسعه ای نقش داشته باشد. قطعا پژوهش‌های کاربردی می‌توانند در این امر  کمک کنند. برای تغییر رفتارهای پژوهشی باید جریان سازی شود و این امر می‌تواند از دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها و فعالان حوزه پژوهش پیگیری شود.

در ادامه دبیر دومین جایزه پژوهش سینمایی نیز گفت: روش شناسی پژوهش یکی از تخصصی ترین مباحث آکادمیک و تحلیلی ترین آنهاست. کسانیکه در حیطه مطالعات علمی‌با مقوله سینما سر و کار دارند امر روش شناسی اصلی ترین و مهمترین جنبه کار آنهاست.

ضابطی جهرمی‌ادامه داد: پژوهش ما را به آگاهی می‌رساند تا در تصمیم گیری‌هایی که برای درک نیازها می‌گیریم به ما و علاوه بر آن به مدیریت آینده نیز کمک می‌کند.

وی با بیان اینکه پژوهش مقوله ای است که سینمای ایران به آن بسیار نیاز دارد، گفت: اگرچه جایزه پژوهش سینمایی جوان است اما فضای مطلوبی برای بحث‌های آکادمیک در حیطه بحث‌های زیربنایی سینما در آن در جریان است.

ضابطی جهرمی‌یادآور شد: شیوه ای از پژوهش وجود ندارد که در سینما بکار نیاید لذا سینما یک رشته علمی‌هم محسوب می‌شود و تنها تجارت و صنعت نیست. سینما نیم قرن محکوم بوده که پژوهش‌های آن بیشتر جنبه کیفی دارد و امروز پژوهش‌های آزمایشگاهی و کمی‌در فیلم‌ها به کار برده می‌شود.

وی همچنین گفت: تا دهه ۶۰ پژوهش‌های سینما با مرکزیت تئوری و نقد فیلم و مطالعات درون حوزه سینما بود و  سینما در همین دهه متفکرین و متخصصین را در درون خود داشت. باید توجه داشته باشیم که ما دو نوع پژوهش برای سینما داریم. پژوهش‌هایی که به مطالعات درون سینما می‌پردازند و دیگری پژوهش‌هایی بیرون از سینماست.

 ​